Archive for the ‘nútímans’ Tag

Blues. Fjórða sending mikukvøldið 25. februar 2015

Joe Bonamassa

Joe Bonamassa

Taj Mahal – (You’ve Got To) Love Her With A Feeling (Sangirnir liggja á Spotify)

Vit byrjaðu hesa fjórðu og seinastu sendingina hjá mær har eg spæli bluestónleik við einum lagi hjá Taj Mahal, Love her with a feeling. Vit eru nú komin upp í okkara tíð, og hesa stuttu løtuna fari eg at royna at spæla eitt sindur av tí bluestónleiki, sum er komin út henda seinasta mansaldurin.

Taj Mahal er gamal í garði sum bluestónleikari. Hann er fjølbroyttur, hóast hetta lagið vit spældu, er í meiri traditionellum stíli. Hann er føddur í New York í 1942, hevur spælt saman við kenda guitarspælaranum Ry Cooder og er ein teirra, sum flytir bluestónleikin inn í eina nýggja tíð.

Tá vit nærkast okkara tíð verður trupult at geva eina fullfíggjaða mynd av bluestónleikinum, tí tað kemur almikið út av nýggjum tónleiki, og tað verður alla tíðina roynt at finna upp á okkurt nýtt. Eitt sereyðkenni fyri nýggjan bluestónleik er at konufólkini, sum spæla og syngja blues, nú aftur eru nógvar í tali. Bluessjangran leggur seg nú viðhvørt tætt upp at t.d. popp og rocktónleiki. Eitt annað at bíta merki í er, at nýggj evni ella tema verða tikin upp í sangtekstunum.

Filmsleikstjórin Martin Scorsese, sum hevur gjørt eina filmsrøð um bluestónleik, segði tað so beinrakið, at vit hava lyndi til at halda, at alt hendi í gjár ella í dag. Men, sum hann sigur, alt, hevur eina søgu, eisini tónleikurin, sum vit lurta eftir í dag. Og tað er ongin ivi um, at vit fáa meira burtur úr tónleikinum, vit lurta eftir, um vit eisini geva okkum far um hesa søguna.
Martin Scorcese nevndi hetta í sambandi við, at hann gjørdi eitt úrval av bluestónleikinum hjá einum av teimum heilt stóru nýggju, Stevie Ray Vaughan.

Vit hoyra her fyrst eitt lag hjá Stevie Ray Pride and Joy.

Stevie Ray Vaughan – Pride And Joy

Stevie Ray Vaughan var ein lýsandi viti á bluespallinum. Hann doyði ungur í eini tyrluvanlukku 27. august 1990 beint eftir at hava staðið á palli í einum spælihøll í Wisconsin og spælt saman við øðrum kendum bluestónleikarum, m.a. Eric Clapton. Hann verður mettur sum ein, ið førdi Texas blues longur framá. Hann er guitarúrmælingur og var eisini hugtikin av tónleikinum og spælinum hjá Jimi Hendrix. Pride and Joy er eitt lag, hann sjálvur hevur skrivað, og hetta lagið var við á tiltiknu útgávuni Texas Flood, hansara fyrsta plátuútgáva frá 1983, sum hann innspældi saman við bólkinum hjá sær Double Trouble.
Hann hevði eina stutta karrieru, men lagaði varðar eftir seg.

Joe Bonamassa, sum er føddur í 1977, er eitt av teimum nýggju stjørnuskotunum á blueshimmalinum. Hann byrjaði at spæla blues longu sum smádrongur og verður mettur sum ein hin fremsti guitarspælari í løtuni. Hann er sera virkin tónleikari og er at hoyra á konsertum nógvastaðnis, og hann hevur eisini spælt á Roskildefestivalinum. Hann hevur givið út eina røð av live- og studioútgávum. Av útgávuni Blues Deluxe frá 2003 hoyra vit lagið Long Distance Blues.

Joe Bonamassa : Long Distance Blues (Kann heintast á t.d. iTunes)

Eitt annað stórt bluesnavn er Kevin Moore ella Keb’ Mo’, sum hann rópar seg. Hann er føddur í 1951 og spælir alskyns ljóðføri og syngur. Hann hevur ein heilt sermerktan stíl og spælir blues, sum sipar til gamla country blues. Og eisini dámar honum væl gamla Robert Johnson, og hevur innspælt løg hjá honum.
Hann hevur samstarvað við áður nevnda Martin Scorcese um filmsrøðina um blues, og hann er politiskt virkin, nakað sum ikki er so vanligt millum bluestónleikarar tykist tað. Keb’ Mo’ hevur fleiri útgávur á baki, og tann fyrsta hjá honum kom í 1994. Av útgávuni The Door frá 2000 skulu vit hoyra lagið Stand up (And be strong).

Keb’ Mo’ – Stand Up (And Be Strong)

Vit hoyrdu Keb’ Mo’ við Stand up (and be strong). Eg nevndi á áðni, at tað kann vera trupult at fylgja við í øllum tí, sum nú kemur út á bluesmarknaðin. Tað ber tí illa til at lýsa ein tónleikara bara við at spæla ein sang ella lag hjá honum ella henni.
Men tað eru ráð fyri tí.
Á internetinum ber til at lesa um tónleik  og tónleikarar, og til ber eisini at hoyra so at siga alt, sum er útkomið, antin á tónleikahandilsstøðunum, streamingtænastum sum Spotify ella á You Tube. Eitt gott netstað at fáa upplýsingar um m.a. bluestónleik er Allmusic.com. Í tíðarritinum Rolling Stone á netinum eru nógvir upplýsingar um m.a. blues, og Wikipedia hevur ein sonevndan bluesportal, har til ber at lesa um nærum alt, sum hevur við blues at gera.
So heilt vónleyst er tað ikki.

Blues hevur ein fastan og trúgvar fjepparaskara, og verður annars spælt um allan heim í klubbum, konserthølum og á festivalum, eisini í Føroyum. Og nógv av teimum sum spæla blues, enntá góðan blues, eru ofta lítið kend ella bara kend av nøkrum fáum í nærumhvørvinum.

Ein yngri bluestónleikari, sum er meira kendur enn tey flestu av hansara líkum, er Gary Clark Jr., sum í løtuni telist millum teir fremstu í heiminum í hesi tónleikagrein. Gary Clark Jr. er føddur í 1984, og má roknast sum ein av teimum, sum endurnýggjar bluestónleikin. Eisini hann byrjaði at spæla guitar sum unglingi. Síðan hann í 2005 gav út sína fyrstu útgávu eru komnar aðrar høgt mettar útgávur, sum eitt nú Black and Blu frá 2012.

Tónleikurin hjá Gary Clark Jr. er krevjandi, og løgini eru ofta long og ikki altíð líka væl egnað til undirhalds. Til konsertirnar er guitarin ofta skrúvaður for frá, so at tað minnir um tungmálm ella viðhvørt rópt blues/rock. Gary Clark Jr. hevur spælt á fleiri av Crossroads guitarfestivalunum, sum Eric Clapton hevur skipað fyri síðan 1999.
Her skulu vit hoyra eitt heldur friðarligari lag við Gary Clark Jr. av útgávuni Blak and Blu frá 2012, Next Door Neighbor Blues, har serliga slideguitarin er í miðdeplinum.

Gary Clark Jr. – Next Door Neighbor Blues

Vit fara nú at flyta okkum inn í popp ella rockheimin og hoyra, hvussu bólkurin The White Stripes spælir ella onkur vil heldur siga skammfer gamla blueslagið hjá Robert Johnson, Stop Breaking Down, sum Robert innspældi í 1937 við upptakt. Her í útgávuni hjá the White Stripes er talan um nýtulking við lít, men tað ljóðar bara heilt væl.
The White Stripes eru tey bæði Meg White, sum spælir trummur, og Jack White, sum spælir guitar og syngur. Hetta er tónleikur, sum ber á tað ráða ella primitiva, sum vit kenna frá t.d. punktónleiki, men sum ikki er ólíkt tí upprunaliga gamla deltabluestónleikinum. Rolling Stones hava eisini eina útgávu av hesum lagnum á gitnu LP’ini Exile on Main Street frá 1972. Av fløguni The White Stripes frá 1999 hoyra vit lagi Stop breaking down.

The White Stripes – Stop Breaking Down

Henda sendirøðin um bluestónleik er umsíðir komin at enda.
Eg fari at enda við at loyva konufólkunum framat. Sum eg nevndi í byrjanini, so hava konufólkini rættiliga gjørt vart við seg sum bluestónleikarar hesi seinastu árini. Ein teirra er australska Fiona Boyes.
Ja, nú flyta vit til ein annan heimspart, men vit kundu saktans funnið fleiri amerikanska blueskvinnur eisini, eitt nú Ana Popovich, Samantha Fish, Shemekia Copeland og hina eitt sindur eldri Bonnie Raitt.
Fiona Boyes er ikki bundin til ávísan bluesstíl, men spælir so at siga alt, velur og setir saman, nakað sum ger hennara tónleik áhugaverdan.
Fiona spælir guitar og syngur, og síðan hon gjørdist tónleikari burturav í 2000 hevur hon givið fleiri væl umtóktar fløgur út. Ein tann best umtókta hjá henni er Blues Woman frá 2009, og av henni skulu vit hoyra lagið Howling at your door.
Man ikki Howling Wolf hava givið eitt sindur av íblástri her?

Fiona Boyes : Howling at your door (Kann heintast á t.d. iTunes)