Archive for the ‘List’ Category

Mentanarstrok

Tað trýtur ikki andalig føði í hesum døgum. Bara í gjár var eg til fleiri mentanartiltøk. Landsbókasavnið hevði sett upp eina lítla upplýsandi framsýning um rithøvundin Eilif Mortansson, nú 100 ár eru liðin, síðan hann var føddur. Eg skrivaði nakrar reglur til tað høvið: Eilif Mortansson.

kult5

Zacharias Heinesen: Føroysk bygd, 1961.

Seinnapartin vóru vit, sum eru limir í Listafelagnum og helst onnur eisini, so boðin til fernisering, tí í døgunum 12. februar til 10. apríl verður framsýningin “Føroyskur mosaikkur” hjá Zacharias Heinesen víst á Listasavninum í Havn. Fernisering er kanska ikki rætta orðið, tí hetta er afturlítandi framsýning, hóast nakrir heilt nýggir málningar kortini eru ímillum.
Nils Ohrt, stjóri, bjóðaði vælkomin, Ólavur Jakobsen spældi guitartónleik, og Elisa Heinesen, dóttir Zacharias, setti framsýningina.
Og so var tað ábit.

Í hesum døgum, nú ongin longur torir at stuttleika sær uttan at rinda fyri tað sjálvur, er tað forkunnugt at kunna eta tvey breyðstykki við (føroyskari) rullu- og kjøtpylsu og fáa sær upp í steypið afturvið uttan at kenna sálarkvøl. Ein hart tiltrongdur glotti í tí nýggja nýliberalistiska, puritanska, andleysa heiminum, sum er so høgt í metum í hesum døgum; serliga millum teirra, sum annars ikki smæðast at leggja trivaligasta lutin í sín part áðrenn býtt verður. Máti skal vera við.

Tað er ongin ivi um, at Zacharias Heinesen er eitt av okkara stóru listafólkum, og tann pástandin stuðlar henda framsýningin eisini. Hansara myndir av bygdini eru fullgjørdar og næstan gjøgnumskygdar, tí listamaðurin hevur málað tær so ofta.
Í hansara myndum er bygdin tað sama sum túnið, húsini, fjørðurin, fjøllini og luftin. Hjá okkum føroyingum er bygdin frummynd.
Í myndaskránni skrivar Nils Ohrt, stjóri á Listasavninum, um bygdina í føroyskari list:
“Bygden ved havet er den røde tråd, der løber gennem færøsk landskabsmaleri, og generelt handler motivet både om æstetik og eksistens. Den formelle modsætning mellem geometrisk og organisk form rummer således også en betydningsmæssig modstilling af det lille menneske overfor den mægtige natur. Hertil kommer mere personlige overtoner, vi finder hos de færøske malere, idet bygden fremstår som tryghed hos Mikines, sum distance hos Ruth Smith og som skrøbelighed hos Ingálvur av Reyni.”

kult5aaaaa

Zacharias Heinesen: Funningur, 1983.

Og so leggur hann aftrat: “Den slags overtoner eksisterer slet ikke hos Zacharias Heinesen.” (s. 87)
Tíbetur vildi eg sagt. Listamaðurin sveimar passaliga væl omanfyri alt tað vanliga bygdasliga og bygdaklandrið, og vit kunnu tí njóta tað partleysa dekorativa, sum myndirnar eru, og so bara gita okkum til, hvat annars hendir í teimum bygdum, sum myndirnar hava sín uppruna í.

Vit fáa onga áminning um, at vit eru bygdafrell, tí slík eru væl og virðiliga lúkað burtur úr myndunum.

Eg helt hesa framsýningina vera góða, og fari uttan iva at geva mær betri stundir at hyggja, tá eg fari at vitja framsýningina einaferð seinni aftur. Eg saknaði kortini nakað av dokumentatión, sum kundi lýsa arbeiðsháttin hjá listamanninum, t.d. dømi úr skitsubókum o.a. Har var vist ein filmur at síggja eisini, so kanska dokumentatiónin finst har.

kult4e

Meg lysti at sjá

So varð hitað upp til konsertina hjá Bubba Morthens í Norðurlandshúsinum. Hann er her í sambandi við tiltakið Land í eygsjón: Áfram Ísland.

Bubbi Mortens er ein fínur eygagóður sangari, sum føroyingar hava tikið til sín.
Konsertin hjá honum var í tveimum; ein fyrri partur, har Bubbi sang og spældi sjálvur, hugtakandi og íheimligt, og ein annar partur, har Bubbi spældi saman við einum gentubólki, sum spældi væl, men ov hart eftir mínum tykki. Man er ikki nakar villur unglingi longur, og oyruni tola ikki at hoyra tað, sum tey toldu fyrr.
Men sangirnir vóru væl úr hondum greiddir og væl spældir, hóast eg havi ilt við at skilja íslendskt og tí ikki fái søguna við. Tað snúði seg um kvinnulagnur, nú 100 ár vóru í fjør, síðan íslendskar kvinnur sluppu at velja til altingið.

kult91g

Bubbi leiðir okkum til næsta sang

Men tað, sum Bubbi annars hevði at siga um Ísland, var ikki tespiligt. Høgrarák, neyðtøkur, ójavni millum kynini, hvat løn viðvíkur, og hatursbrotsverk, haldi eg hann kallaði tað. Haðani frá er langt til heitar pottar, hugnaligar matstovur, gosfjøll og Björk, og hetta er ikki eitt Ísland, sum er partur av míni ímynd.

Men polariseringin vindur eftir øllum at døma bara uppá seg.

So hóast tað var av allar vakrasta veðri, so kendist heimferðin eitt sindur ófýsilig. Glæstrimyndin hevði fingið ein eitt sindur dystopiskan dám, men hvør sigur at listin ikki skal rína á?

Ljósskulpturur hjá Heklu Dögg Jónsdóttir

Ljósskulpturur hjá Heklu Dögg Jónsdóttir

Advertisements

Til fjals og í fjøru

dbarm6b_asÍ gjár lat upp nýggj framsýning við málningum og vatnlitamyndum eftir Bárð Jákupsson, eitt av okkara kendastu listafólkum.
Bárður er føddur í 1943 og fylti 70 á Tollaksmessu í fjør. Hann hevur verið virkin sum teknari og málari, tað vit minnast, stjóri í Listaskálanum eitt langt áramál, og hann hevur sum kunnugt seinnu árini funnið ein heilt sermerktan myndastíl.

dbarn_asFramsýningin Fjallasjónir, sum hongur í Listaskálanum til 30. mars, er sambært tíðindaskrivi “ein fanfara av málningum við teirra litum og ljósi, teirra kraft og poesi, abstraktión og náttúruíblástri.”
Og satt er tað. Her eru litir og skap fyri allar pengarnar.

Myndevni í málningunum hjá Bárði eru hamrar og líðir, tarin, sum fer við aldunum, og fuglur á flogi. Seinastu árini eru hesi myndevni lýst meira og meira abstrakt og stiliserað.

Eg veit ikki, hvørjar listarligu fyrimyndirnar hjá Bárði eru, men Nils Ohrt, stjóri á Listasavninum, nevndi í síni setanarrøðu í gjár fronsku málararnar Braque og Matisse, og helst er nakað um tað. Men eg haldi meg eisini kunna síggja eitt sindur av okkara Ingálvi í myndunum og kanska eisini Tummas Arge.

Sum tað stendur í tíðindaskrivinum, sum Listaskálin hevur kunngjørt, so hevur Bárður “longu í mong ár arbeitt við lodrætta landslagnum í berginum sum støði fyri abstraktum sjónum við dámi av lodrøttum rútmum, ógvisligum penslastrokum, rennandi máling við lýriskum ella dramatiskum litklangum.“
Ja, soleiðis kann tað eisini sigast.

dbarm7_asÁ framsýningini eru flest nýggjari myndir frá 2007 og til í dag, men eisini nakrar eldri. Talan er um søluframsýning.

Og rætt er. Tad er sonn fragd at ganga runt millum allar hesar upp ímóti 70 myndirnar. Tú fært her eina meira heildarkenda fatan av listini hjá Bárði. Myndirnar eru lættar og ljósar á liti, summar næstan áloypandi litfagrar og dekorativar. Ofta minnir strokið um kalligrafi. Tað djúpa mást tú sjálv leggja í tær.

dbarm3_asÍ sambandi við framsýningina er komin út bók, Bárður Jákupsson. Fjeldvisioner, sum listasøgufrøðingarnir Anne Lie Stokbro og Nils Ohrt hava skrivað. Mikudagarnar 26. februar og 26. mars kl. 19 fer Nils Ohrt at hava samrøðu við listamannin í Listaskálanum.

Tað eigur her at enda at nevnast, at á setanini í gjár spældu Kristian Blak (klaver) og sonurin Mikael (bass) tónaverkið Bárður. Eitt satt blakverk, og tónleikurin passaði fínt millum allar myndirnar.

Annars er nokk so stuttligt hjá mær at minnast aftur á, at tað fyrsta eg nakrantíð keypti av ordiligari list, vóru tvær klippmyndir, sum Bárður hevði gjørt. Hetta var í 1985. Onnur myndin er síðan burturblivin, men hina av nøkrum fuglum, sum dansa og flákra, eigi eg enn.

dbarn_ass

Rakel rakti rætt

Rakel Helmsdal fekk sagt nøkur sannleikans orð um tørvandi áhugan fyri føroyskari mentan í mentanarsendingini In Mente nú seinnapartin. Hetta er eisini eitt undarligt mál, sum tað kann tykjast tungt at fáa greiðu á, og mær kunnugt hevur ongin enn granskað í júst hesum løgnu viðurskiftum.
Men helst liggur grundin til lítla áhugan fyri mentan, kanska serliga list, djúpt í okkara samfelagsmenning og -umstøðum annars. Hetta hevur formað serligu føroysku fólkasálina, og úr hesi sál kemur meginparturin av okkara politikarum.

bingo5

Skriftmál fingu vit sum kunnugt ikki fyrr enn í 1854, so vit hava enn nógv eftir at innheinta. Annars var tað danskt, og tað er tað fyri stóran part enn.

Tað er kortini ikki so, at vit ikki duga at taka við nýggjum, tí tað duga vit avbera væl, og eisini at kombinera hetta við undanmodernaðan livihátt sum t.d. kristindóm, og tá føroyska ídnaðarsamfelagið tók seg upp um aldarskiftið millum 19. og 20. øld fingu vit ikki upplýsingafeløg, bókasøvn ella lesibólkar, men kappingarítrótt (so fekk eg tað sagt), sum síðan hevur ment seg til ein valdsmiklan stovn, sum nú setir okkum á heimskortið.
Mær kemur fyri, at vit eru heimsborgarar og heimføðingar alt í senn. Og serfrøði dámar okkum lítið.

bingo

Mentan hava vit
Heilt onga mentan hava vit nú ikki havt. Vit hava havt bløð til húsbrúk, Varðan, Følv og Gluggan. Og útvarpið støkkur enn inn á gólvið hjá fólki, og Facebook og portalarnir halda okkum dagførd við einum jøvnum kunningarstreymi, so at vit ikki missa kósina og kunnu gleðast og ilskast hvørt um annað. Livitíðin hjá kunningini er eisini stutt, einar 5-6 minuttir, so nógv er at halda eyga við og nógv fer uttan iva aftur við borðinum. Men hví grenja? Fólk syngja í kóri, keypa sær campingvognar og ross, og heilt onki verður heldur ikki skapt á mentanarpallinum.

Tað sum er galið er, at okkara myndugleikar duga ikki at stuðla mentan, fyri ikki um at tala mentanarstovnar, sum flest allir liggja í andaleypi. Tjóðpallurin, sum er vorðin ímynd av einum mentanarpolitiskum bluffi, er bert eitt.

bingo2Hví upplýsing?
Okkara samfelag er ovurríkt, so okkum nýtist ikki upplýsing, og hví upplýsing, tá Kristus er svarið?
Og upplivingarnar fáa vit í ríkiligt mát á leikvøllum, í samkomuhúsum, sølumiðstøðum, í Danlandi o.s.fr. Onki er sum stadionmentan.
So vilja vit (mentafólkini) broyting (til tað betra), so hjálpa ikki rationell argument, men heldur okkurt slag av intensivari terapi, sum skal finna sær oyru handan tjúkka andaliga bjálving. Og so er landið tíverri eisini so lítið, at tað er ringt at fáa mannað eitt líkinda mentað almenni. Lættari er at manna eitt hondbóltslið, so at vit kunnu fylgja við hvønn veg tað gongur, øsa okkum upp, markera okkara sjálvskenslu, og annars skimast eftir nær tað gongur so illa, at venjarin skjótt verður koyrdur.

Missurin er stórur
Nú eg nevndi gransking, so hevur Eyðun Andreassen annars skrivað um fólksliga almennið, sum trívist og mistrívist alt eftir sum vindurin blæsir, og hugurin fløðir og fjarðar. Og hann lýsir væl, hvat vit hava at gera gott við. (Folkelig Offentlighed, 1992).
Men at nýhugsan og andalig kúvending skal til, tað kann tað ikki vera nakar ivi um. Sum støðan er nú, so missa vit ikki bara samfelagsvirði (tað er próvfast), vit missa fólk, vit missa umdømi, og vit missa virðing.
Og nú missa vit kanska eisini rottuhundin.

bingo3

Føroyar í myndum

Tú kanst siga nógv um Havnina, men har eru mangan áhugaverdar listaframsýningar. Góðar framsýningar eru ein partur av okkara mentaskapan, og so upplýsa tær ofta um ymist, sum vit ikki vistu av var til. Tað er ofta lættari at fara á framsýningar, enn tað t.d. er at lesa bøkur um eitt evni, tí á framsýningini er borðreitt fyri tær, so tú kanst fáa tær tað, sum tær lystir ella dámar. Og tú upplivir saman við øðrum.

Jan Andersson, leiðari á Steinprenti

Jan Andersson, leiðari á Steinprenti

Steinprent á Skálatrøð er eitt av teimum støðunum í Havn, sum ger nógv burtur úr at hava framsýningar, og tað er næstan hvørja ferð, tá ið tú støkkur inn á gólvið har, at tú fært eina uppliving, og kanska okkurt verk ella onkran minnislut at hava við tær heim við.

 

Í gjár var eg á framsýning við fotomyndum eftir Ásmundi Poulsen (1931-2007). Hetta vóru alt svart-hvítar fotomyndir, sum hann hevði tikið í 1950-, 1960- og 1970-árunum, og sjálvur framkallað. Ásmundur Poulsen var av Eiði, men búði í Havn, og hann var sjálvlærdur fotografur. Hann tók nógvar myndir til ymisk høvi, hann gav út postkort, og hann gav saman við Hans Thomsen, sum skrivaði myndatekstirnar, í 1970-1980’árunum eisini út myndabøkurnar Føroyar í myndum.

Hesar fotomyndirnar hjá Ásmundi Poulsen, sum nú verða sýndar fram, eru dømi um, at eitt fotolistarligt rák, sum hevði sína bestu tíð beint eftir 2. verðaldarbardaga – áðrenn myndaódnina, vit nú eru mitt í – eisini rakti við hjá okkum her í Føroyum. Hetta vóru árini, tá ið fotojournalisman blómaði, og tey stóru í hesum yrki vístu, hvat røtt fotolist var. Fotomyndablaðið LIFE Magazine var eisini at fáa í Føroyum, og haðani kundu tey, sum vildu nakað við fotografering, fáa íblástur til myndaevni, kompositión, hvussu myndirnar kundu ella áttu at skerast, og hvussu tú brúkti ljósið. Tey, sum arbeiddu í yrkinum, høvdu harumframt uttan iva eisini høvi at lesa fakbløð og fáa íblástur haðani.

Tað er kanska tí, at tú heldur, at hesar myndirnar, sum nú verða sýndar fram í Steinprenti, hava onkran skyldskap við hesi nevndu gullárini í fotolistini. Myndirnar hjá eitt nu Cartier-Bresson, Robert Capa, Bill Brandt og Margaret Bourke-White renna fram fyri teg, men kortini er ikki talan um herming, tí hesar myndirnar hjá Ásmundi Poulsen eru føroyskar.

Tey hoyggja í Bø

Tey hoyggja í Bø

Tað er altíð nakað sermerkt við svørt-hvítum fotomyndum. Kanska okkurt nostalgiskt, men myndirnar hava eisini okkurt egið við sær. Hesar myndirnar á framsýningini eru av landslagi og fólki, vanligum fólki og av teimum kendu, sum tá vóru kend ella hildu seg vera nakað í Havn. Myndirnar av kongavitjanum eru nú nakað heilt fyri seg, og tær tríggjar donsku prinsessurnar fara ikki frá mær aftur, tí tær minnist eg frá mínum barnaárum, tá tær vitjaðu her í Sørvági.

John Dam

John Dam

Hóast nógvar myndir eru av arbeiði ella fólkum, so eru hetta ikki sjangru- ella fólkalívsmyndir, men myndir, sum tala sjálvar, ja, tað knýtir seg ein meira ella minni eyðsýnd frásøgn ella eitt narrativ til tær. Tað er ikki líkamikið, hvørjum myndin er tikin av, og hvussu hon er tikin. Tað liggur ein tanki aftanfyri, hóast myndirnar onkuntíð bera brá av skundmynd, snapshot, og tað er júst tað aftanfyri, sum er áhugavert. Og so tað fototekniska sjálvandi, sum eg tíverri ikki havi nóg gott skil á. At Ásmundur Poulsen hevur dugað við mótljósi, tað haldi eg fleiri dømi eru um á framsýningini, men hann er kortini fjølbroyttur og roynir ymsar hættir at taka myndir.

Frimod Joensen og Fraser Eysturoy skoða eina mynd hjá Frimod

Frimod Joensen og Fraser Eysturoy skoða eina mynd hjá Frimod

Kinna Poulsen

Kinna Poulsen

Nú kann ein kanska spyrja, hvat tað er, sum fotografurin vil við sínum myndum. Nógv vilja uttan iva vísa sítt kynstur, og harvið kanska gerast rík ella kend. Onnur vísa á vakurleikan í lívinum, og royna at fáa okkum at geva hesum ans, ella á ræðuleikarnar, so at vit kanska vakna og tala at. Fotomyndir hava sanniliga eisini verið og verða framvegis misbrúktar í politiskari propaganda ella í lýsingum. Kanska er misbrúk ikki rætta orðið, tí eisini í propaganda og lýsingum ber til at varðveita reinlyndið.
Eg veit sjálvandi ikki, hvat Ásmundur Poulsen hugsaði ella ætlaði við sínum myndum, men tað er kanska heldur ikki so avgerandi. Myndirnar eru stillførar, vakrar, uttan at vera sentimentalar.

Hendan framsýningin við fotomyndum hjá Ásmundi Poulsen, sum dóttirin Kinna Poulsen hevur skipað fyri, er á mangan hátt sermerkt. Her hava vit høvi at síggja føroyska fotolist, sum nógv neyvan vistu um var til, og vit sleppa at líta aftur í tíð og at hugsa, at, ja, soleiðis kundi ella mundi tað eisini vera.

Til framsýningina er gjørt eitt katalog við øllum myndunum á framsýningini, sum forlagið í Støplum við John Dalsgarð gevur út.

Bygdamenn hjá Ásmundi Poulsen komnir á framsýning

Bygdamenn hjá Ásmundi Poulsen komnir á framsýning

At festa hval á blað

Um eg leggi eitt pappír á vegin og bíði til ein bilur hevur koyrt eftir tí, og eg so hangi prentið upp á veggin, so er tað list. Tað keðiliga er bara, at onkur longu hevur fingið hetta hugskotið og roynt tað, so aftur hesaferð var eg ov seinur á sjóvarfallinum.

Seinnapartin í dag, leygardagin, 28. apríl, datt eg inn á gólvið í Steinprenti. Har var framsýning við myndum eftir donsku listakvinnuna Pernille Kløvedal Helweg. Eg hevði hoyrt um ætlan hennara at brúka ein hval til at gera grafiskar myndir, og eg hugsaði, hvussu í allari víðastu verð fært tú gjørt avrit av einum hvali? Nú vita vit jú, at jørðin er fløt, tá ið vit tekna kort av henni, og kortini er hon rund. Men ein hvalur er nú einaferð eitt sindur meira óskøffiligur enn jørðin, men sera skøffiligur er hann, tá ið hann svimur í sjónum. Lættur er hann ikki at lyfta, so at fara at brúka hval til prent, tað luktar av óðamannaverki. Men daman er treisk, og hon fekk enntá skilafólk at hjálpa sær, og nú er so úrslitið her.

Framsýningin í Steinprenti, og tann sum er í Norðurlandahúsinum, hevur fingið heitið HVALATEKIN/FELTGRAFIKKUR. Og talan er avgjørt um eina listarliga verkætlan, sum hevur eydnast og sum fær undirtøku frá fólki.

Vm. Delfinhale. Steinprent 2009. Hm. Finhval. Steinprent.

Eg fekk í hvussu er nógv burtur úr hesum myndunum, serliga tí at tær eru so dekorativar, men samstundis mana fram eitt tyssi av tonkum og hugmyndum. Nú er tað onki óvanligt í at brúka lívrunnið evni í list. Listafólk royna alt til at gerast forvitnislig. Tað hevur verið málað við bæði blóði, pissi og trekki. Eg minnist enn áhugaverdu framsýningina av uppskornum mannalíkum, Body Worlds, sum var í Experimentarium í Keypmannahavn. Tað var við eitt sindur av nøtran tú gekst runt har millum øll hesi deyðu fólkini, sum vóru gjørd til upplýsandi listaverk, kanska eitt dømi um tað tey rópa edutainment.

Í hesum myndunum hjá Pernille Kløvedal Helweg er tó onki ágangandi. Talan er meira um eina transmissión av onkrum likamligum niður á eina flatu, tekn og tekin í einum. Ja, eg hevði næstan hug at fara yvir til myndinar at vita, um tað gekk snykroykur av teimum. Ein spurningur eg gekk við var, um man kan fara so við onkrum, sum einaferð hevur verið livandi, og brúka tað til at gera myndir við?  Og jú, tað kann man.

Delfinbug. Koparprent 2009.

Her er tað gjørt við listarligum hegni. Kanska ein leitan aftur til nakað reint og upphavligt. Ikki hetta rokaliga, sum hjá Paul Watson og Sea Shepherd. Listakonan og tey, sum hava arbeitt saman við henni, hava lagt nógv arbeiði í verkini, og tað er eisini nakað minniligt yvir teimum. Og dýrini, tey leggja neyvan nakað í tað.

Jú, ein fín framsýning, og nú má eg eisini ganga mær inn á gólvið í Norðurlandahúsinum at síggja restina av framsýningini.

Guache/pigment

Ein bók Hvaltegn & Dyrespor (2011) er givin út í sambandi við framsýningina. Har stendur nógv áhugavert at lesa um hetta serliga slagið av grafikki, og til ber eisini at ogna sær fløgu við filmum, sum eru gjørdir av verkætlanini.

Á listaferð

Nú, eins og tað var fyrr, er vanligt at gera listaferðir til býirnar, har tey stóru listasøvnini eru. Tað er har, heimslistin verður goymd og sýnd fram. Men leygardagin fyri hvítusunnu í ár gekk listaferðin, sum Listafelag Føroya hesaferð skipaði fyri, ikki út í heim, men til Eiðis og Klaksvíkar.
Limir í felagnum vórðu bodnir at síggja nýggju listaverkstaðirnar, atelierini, hjá Sigrun Gunnarsdóttir og Edward Fuglø.

Tað vildi so til, at Sigrun dagin eftir lat upp listaframsýning í nýggja atelierinum, so vit, ið komu á vitjan, fingu høvi til at síggja nøkur av listaverkunum, sum fóru at verða sýnd fram. Hetta vóru tey flestu nýggjari verk, men myndevnið var tað sama, sum hevur eyðkent listina hjá Sigrun í hvussu er síðan umleið nakað undan 2000.

Talan er um einfaldar myndir, sum ikki avmynda, men eru frásagnir. Sigrun loyvir sær at brúka ymsar listarligar snildir at fáa sín – ikki altíð líka greiða ella einfalda – boðskap fram. Tað, sum hevur týdning, antin gott ella ónt, verður forstørrað, meðan tað lítla og viðkvæma verður gjørt lítið, so at tað stóra skal tykjast enn størri enn tað í veruleikanum er. Vit kunnu kalla hetta naiva list, har tað gerandisliga ella hugaheimurin verður viðgjørdur beinleiðis, viðhvørt í hugsaðum sjónarhorni barna, uttan intellektuella umráðing, og í einum einfaldum, sigandi myndamáli.
Sigrun spælir við symbolir, savnar mentanarligar markørar í eini mynd, og so kann hyggjarin sjálvur fortelja søguna við tí tilfari, sum er savnað í myndunum.

Tú kanst siga, at myndirnar hjá Sigrun eru átrúnaðarlig list, sum kann tykjast eitt sindur gamaldags, men ongantíð tað slagið av list, sum kemur í námind av flottum, men onkisigandi, eintýddum átrúnaðarligum glansbíløtum.
Myndirnar eru heldur eitt viðkomandi korrektiv til tað alt meir sekulariseraðu popp- og glamourmentanina, sum tykist hava hægsta valør í undirhaldi og átrúnaði í hesum døgum.

Hvat leggja vit so dent á í dag? Kanska í meira lagi á tað, sum brúkarasamfelagið leggur omaná okkum, og tann óneyðugi skundur, sum hetta hevur við sær, skulu vit fáa ráð at brúka. Fyri ikki um at tala øll tey mongu tiltøkini, sum skipað verður fyri, bæði almenn og privat, og sum skulu stýra okkara kollektiva lívshátti. Onnur rák eru professionalisering og individualisering, eyðmerkt øðrumegin av teirri hissini rationellu (les irrationellu) støðutakanini og hinumegin dyrkanini av succes og tí nýggja, sum verður burturoldað, áðrenn tað fær tíð at festast, sum Marx og Engels tóku til í Manifestinum. Við hesum er ikki sagt, at alt nýtt er av tí ónda.

Ommurnar í myndunum hjá Sigrun hava valt tann góða lutin. Tær halda seg kúrrar og bíða eftir tí, ið koma skal, men vit ivast, um tann óásýniligi lykilin fer at halda til at lata upp (reyðu) hurðina til tað ókenda, sum tó fyri ommuni er so púra kent. Hetta eru hurðar, sum ganga aftur í fleiri av myndunum, og sum eru millum tað, sum er hesumegin, og tað, sum er hinumegin, tað sum er innanfyri ella uttanfyri, hvar vit so halda tað vera.

Myndirnar hjá Sigrun eru áhugaverdar við øllum sínum meira og minni eyðsýniligu tilsipingum. Har er sum nevnt lykilin, sum steingir og letur upp, krossurin, sum kann merkja frelsa ella grøv, tann evarslítli tolni og tigandi fuglurin, sum kanska skal ímynda sálina ella er okkara fylgja, har er bíblian, sum skal umboða vissuna, har eru egg, einglar, smáar blómur og lítla reivabarnið, sum eygleiðir sín verndareingil. Har eru tigandi gerandisligar hetjur, og har er innibyrgda vónin. Tað er nakað av fjallaprædiku í myndunum hjá Sigrun. Fólkið er salt jarðarinnar. Men saltið kann eisini missa kraft sína, og onkuntíð tíbetur.

Tann, sum gevur sær stundir at hyggja eftir myndunum hjá Sigrun, varnast eisini skjótt, at hon brúkar nógv tunna netið við sekskantaðum meskum í myndunum. Tað kann vera trupult at lesa meiningina inn í hetta myndevnið, men talan kann sjálvandi vera um eitt trygdarnet ella eitt vanligt stik. Netið kann eisini lesast sum mynd av internetinum. Vit leita øll eftir frælsi á netinum, men samstundis vilja vit øll vera íbundin…

Eva Furseth nevnir hetta í bókini um Sigrun Gunnarsdóttir (Listasavn Føroya 2007). Hon nevndir eisini, at Sigrun sipar til Søguna um eina mammu eftir H. C. Andersen, tá ið hon í málninginum Kummiut (2006), frá eini syndarligari hending í Grønlandi, málar tvey leys eygu undir kajakkini, sum førir deyða barnið í deyðaríkið. Mamman í ævintýrinum vildi sum kunnugt lata alt, eisini eyguni, kundi hon bara fáa deyða barnið aftur. Við sínum blandaða myndamáli kann hendan myndin eins og aðrar tulkast ymist.
Furseth sigur víðari: “Eyðkennið fyri listarliga arbeiðið Sigrunar eru veruligu søgurnar undir hvørjum myndevni, ið viðhvørt er so persónligt, at hyggjarin ikki kann fata tað við bara at hyggja at myndunum.” (s. 95)
Sigrun er uttan iva ávirkað av øðrum hjá H.C. Andersen. Man hon ikki eisini hava lisið ævintýrið Paradisets Have, har Paradisets Fee tekur kongasonin, sum hevur alt, men leitar eftir paradísinum, við sær inni í slottið, har vindeyguni eru myndir úr paradísi, ella sum tað t.d. stendur: “Og han saae gjennem en anden Rude, og der var Jakobs Drøm, hvor Stigen gik lige ind i Himlen, og Englene med store Vinger svævede op og ned. Ja, Alt hvad der var skeet i denne Verden levede og rørte sig i Glasruderne; saa kunstige Malerier kunde kun Tiden indbrænde.”

Tey veiku leita sær ugga í neyðini, helst hjá onkrum sum størri er. Soleiðis er eisini í myndunum hjá Sigrun. Tey hava brúk fyri onkrum slagi av vernd. Summi halda, og kanska serliga tey, sum siga, at tað skal vera ‘rúm fyri øllum’, at nøkur eiga ikki at sleppa við í yvirlitið í § 266b yvir tey, sum ikki mugu “trues, forhånes eller nedværdiges” grundað á rasu v.m.
Ja, hvør hevur brúk fyri vernd í dag? Kanska tey í Palestina? Tey í Afrika? Landskassin? Føroyska stavraðið?
Tað stendur annars í bløðunum, at ST hevur lýst 2010 av verða lívfrøðiligt margfeldisár og í tí sambandi er borgarstjórin í Havn, Heðin Mortensen, av landsstýrinum kosin verji fyri drunnhvítanum, og Sune Jacobsen, borgarstjóri í Sørvági, verji fyri súluni.

Eg veit ikki um børnini, nú tey øll hava fingið fartelefon, hava brúk fyri vernd longur. Tey kunnu jú bara ringja, um tey hava brúk fyri hjálp ella vilja hava onkran at koyra seg. Eisini hetta hevur Sigrun fingið við í tær seinastu myndirnar hjá sær, men løgið nokk er óttin har framvegis. Tí hvør veit, um tað verður tað góða ella ónda, sum fer at vinna?

Myndir frá útferðini liggja annars á míni Facebook-síðu.