Mentanarstrok

Tað trýtur ikki andalig føði í hesum døgum. Bara í gjár var eg til fleiri mentanartiltøk. Landsbókasavnið hevði sett upp eina lítla upplýsandi framsýning um rithøvundin Eilif Mortansson, nú 100 ár eru liðin, síðan hann var føddur. Eg skrivaði nakrar reglur til tað høvið: Eilif Mortansson.

kult5

Zacharias Heinesen: Føroysk bygd, 1961.

Seinnapartin vóru vit, sum eru limir í Listafelagnum og helst onnur eisini, so boðin til fernisering, tí í døgunum 12. februar til 10. apríl verður framsýningin “Føroyskur mosaikkur” hjá Zacharias Heinesen víst á Listasavninum í Havn. Fernisering er kanska ikki rætta orðið, tí hetta er afturlítandi framsýning, hóast nakrir heilt nýggir málningar kortini eru ímillum.
Nils Ohrt, stjóri, bjóðaði vælkomin, Ólavur Jakobsen spældi guitartónleik, og Elisa Heinesen, dóttir Zacharias, setti framsýningina.
Og so var tað ábit.

Í hesum døgum, nú ongin longur torir at stuttleika sær uttan at rinda fyri tað sjálvur, er tað forkunnugt at kunna eta tvey breyðstykki við (føroyskari) rullu- og kjøtpylsu og fáa sær upp í steypið afturvið uttan at kenna sálarkvøl. Ein hart tiltrongdur glotti í tí nýggja nýliberalistiska, puritanska, andleysa heiminum, sum er so høgt í metum í hesum døgum; serliga millum teirra, sum annars ikki smæðast at leggja trivaligasta lutin í sín part áðrenn býtt verður. Máti skal vera við.

Tað er ongin ivi um, at Zacharias Heinesen er eitt av okkara stóru listafólkum, og tann pástandin stuðlar henda framsýningin eisini. Hansara myndir av bygdini eru fullgjørdar og næstan gjøgnumskygdar, tí listamaðurin hevur málað tær so ofta.
Í hansara myndum er bygdin tað sama sum túnið, húsini, fjørðurin, fjøllini og luftin. Hjá okkum føroyingum er bygdin frummynd.
Í myndaskránni skrivar Nils Ohrt, stjóri á Listasavninum, um bygdina í føroyskari list:
“Bygden ved havet er den røde tråd, der løber gennem færøsk landskabsmaleri, og generelt handler motivet både om æstetik og eksistens. Den formelle modsætning mellem geometrisk og organisk form rummer således også en betydningsmæssig modstilling af det lille menneske overfor den mægtige natur. Hertil kommer mere personlige overtoner, vi finder hos de færøske malere, idet bygden fremstår som tryghed hos Mikines, sum distance hos Ruth Smith og som skrøbelighed hos Ingálvur av Reyni.”

kult5aaaaa

Zacharias Heinesen: Funningur, 1983.

Og so leggur hann aftrat: “Den slags overtoner eksisterer slet ikke hos Zacharias Heinesen.” (s. 87)
Tíbetur vildi eg sagt. Listamaðurin sveimar passaliga væl omanfyri alt tað vanliga bygdasliga og bygdaklandrið, og vit kunnu tí njóta tað partleysa dekorativa, sum myndirnar eru, og so bara gita okkum til, hvat annars hendir í teimum bygdum, sum myndirnar hava sín uppruna í.

Vit fáa onga áminning um, at vit eru bygdafrell, tí slík eru væl og virðiliga lúkað burtur úr myndunum.

Eg helt hesa framsýningina vera góða, og fari uttan iva at geva mær betri stundir at hyggja, tá eg fari at vitja framsýningina einaferð seinni aftur. Eg saknaði kortini nakað av dokumentatión, sum kundi lýsa arbeiðsháttin hjá listamanninum, t.d. dømi úr skitsubókum o.a. Har var vist ein filmur at síggja eisini, so kanska dokumentatiónin finst har.

kult4e

Meg lysti at sjá

So varð hitað upp til konsertina hjá Bubba Morthens í Norðurlandshúsinum. Hann er her í sambandi við tiltakið Land í eygsjón: Áfram Ísland.

Bubbi Mortens er ein fínur eygagóður sangari, sum føroyingar hava tikið til sín.
Konsertin hjá honum var í tveimum; ein fyrri partur, har Bubbi sang og spældi sjálvur, hugtakandi og íheimligt, og ein annar partur, har Bubbi spældi saman við einum gentubólki, sum spældi væl, men ov hart eftir mínum tykki. Man er ikki nakar villur unglingi longur, og oyruni tola ikki at hoyra tað, sum tey toldu fyrr.
Men sangirnir vóru væl úr hondum greiddir og væl spældir, hóast eg havi ilt við at skilja íslendskt og tí ikki fái søguna við. Tað snúði seg um kvinnulagnur, nú 100 ár vóru í fjør, síðan íslendskar kvinnur sluppu at velja til altingið.

kult91g

Bubbi leiðir okkum til næsta sang

Men tað, sum Bubbi annars hevði at siga um Ísland, var ikki tespiligt. Høgrarák, neyðtøkur, ójavni millum kynini, hvat løn viðvíkur, og hatursbrotsverk, haldi eg hann kallaði tað. Haðani frá er langt til heitar pottar, hugnaligar matstovur, gosfjøll og Björk, og hetta er ikki eitt Ísland, sum er partur av míni ímynd.

Men polariseringin vindur eftir øllum at døma bara uppá seg.

So hóast tað var av allar vakrasta veðri, so kendist heimferðin eitt sindur ófýsilig. Glæstrimyndin hevði fingið ein eitt sindur dystopiskan dám, men hvør sigur at listin ikki skal rína á?

Ljósskulpturur hjá Heklu Dögg Jónsdóttir

Ljósskulpturur hjá Heklu Dögg Jónsdóttir

No comments yet

Svara

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Broyt )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Broyt )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Broyt )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Broyt )

Connecting to %s

%d bloggers like this: