Blues. Fyrsta sending mikukvøldið 4. februar 2015

muddy

Muddy Waters

Muddy Waters – I Just Want to Make Love to You (Sangirnir liggja á Spotify)

Vit løgdu fyri hesa fyrstu av 4 sendingum har eg komandi vikurnar fari at spæla fyrst og fremst amerikanskan bluestónleik við kenda lagnum I Just Want to Make Love to You við gitna bluestónleikarunum Muddy Waters. Hetta er eitt lag innspælt í 1954, sum bassspælarin Willie Dixon hevur skrivað, og sum kom út á kenda plátufelagnum Chess í Chicago sama árið. Muddy Waters spælir guitar og syngur og eyðkenda munnharpuspælið eigur Little Walter. Lagið gjørdist eitt stórt hitt hjá Muddy Waters, sum um hetta mundið rættiliga hevði fingið tak á teimum, sum dámdu bluestónleik. Og hetta sama árið gevur hann eisini út kenda lagið I’m Your Hoochie Coochie man.
Muddy Water er føddur og uppvaksin í The Missisippi Delta ella Missisippi oyruni nærhendis bluesbýnum Clarksdale. Hann var húskallur, men longdist eftir at gerast tónleikari, og hann fekk íblástur til sín tónleik frá so mætum bluerstónleikarum sum Son House og Robert Johnson, sum vit fara at lurta eftir seinni.
Muddy Waters flutti í 1940’unum til Chicago, sum tá varð heimstaður hjá elektriska bluestónleikinum.

Vit skulu hoyra eitt lag aftrat hjá Muddy Waters, eitt eldri lag frá 1950, sum av álvara hevur sett sær spor í altjóða tónleikalívinum. Lagið Rollin’ Stone, har Muddy Water spælir guitar og syngur, næstan í kvæðastíli.

Muddy Waters – Rollin’ Stone

Rollin’ Stone hjá Muddy Waters er hansara útgáva av einum væl eldri blueslagi Catfish Blues,sum varð spælt av fleiri í The Missisippi Delta longu í 1920’unum, tá ið bluestónleikurin gjørdist algongdur har. Sangurin er um ein sum er nakað, ikki nakrar drumbur,  ein, sum konufólkini hava gott eygað á, men sum kanska ikki støðast so væl. Hesin sangurin hevur givið einum av av kendastu rockbólkinum the Rolling Stones navn og kenda tónleikablaðið Rolling Stone er eisini uppkallað eftir hesum sanginum. Og tað eru eisini tey ið halda, at Jimi Hendrix fekk íblástur til lagið Woodo Child frá hesum sanginum.

Bluestónleikur er tónleikur ella kanska rættari upprunaliga fólkatónleikur  sprottin millum tey svørtu í amerikansku suðurstatunum, um aldarskiftið. Hesi høvdu á sinni verið trælir, upprunaliga komin úr Afrika, og tað kennist uttan iva aftur í tónleikinum. Blues er eitt huglag, hetta at vera svikin, hugtungur og kanska argur inn á onkran, serliga mannin, konuna ella unnustuna ella sjeikin. Men blues er eisini ein máti at spæla tónleik, vit tosa um blues í 12 taktum við eini fastari akkordgongd í undirspælinum (t.d. E,E,E,E7,A7,A7,E,E,H7,A7,E,E), og hesin serligi máti at spæla tónleik hevur síðan vunnið fram á altjóða tónleikapallinum.
Tað er eisini ein sannroyd, at blues er vit kunnu siga ílega í so at siga øllum populertónleiki.

Tað vóru tær sonevndu bluesdrotningarnar, sum vóru fyrst at spæla inn bluestónleik á plátu, og hetta skapti tá ein marknað fyri bluestónleiki millum tey svørtu. Hesar plátuútgávurnar til tey svørtu, nú mest við mannligum tóleikarum, sum áðrenn seinna heimsbardaga vóru kallaðar Race Records. Lat okkum tó fyrst hoyra kendu bluesdrotningina Bessie Smith við eini av hennara bluesinnspælingum frá 1923, Down Hearted Blues.

Bessie Smith – Down Hearted Blues

Bessie Smith her við einum sorgarkvæði, har hon er illa roynd av einum manni, skilið er ringt, og í einum ørindið, vit júst hoyrdu, syngur hon: Trouble, trouble, I’ve had it all my days Trouble, trouble, I’ve had it all my days It seems that trouble’s going to follow me to my grave. Sambandið millum kynini, ella heldur tað miseydnaða sambandið og jalusi, er eitt av høvuðsevnunum í  bluestekstunum.
Helst vóru tað tær ringu sosialu umstøðurnar, hart arbeiði, lítil løn, arbeiðsloysi og ofta drekkarí, sum hótti familjuna og tað góða familjulívið. Og tað kemur so aftur fram í bluestekstunum. Sum eitt nú í sanginum Help me hjá Sonny Boy Williamson, ein av teimum mongu bluestónleikarunum, sum í 1940’árunum búnaðust sum tónleikari har suðuri í Missippi og Memphis Tennesee. Sonny Boy Williamson man eisini teljast millum fremstu munnharpuspælarar, tá talan er um blues.

Sonny Boy Williamson II – Help Me

Í hesum sanginum gremur Sonny Boy seg um at hann er noyddur at gera alt arbeiðið heima og leggur aftrat, at um konan ikki hjálpir honum, noyðist hann at finna sær aðra konu. Hetta eru kendir tónar. Hetta lagið Help me kom út í 1963, tá Sonny Boy var farin um tey hálvthundrað, og eitt nú í Bretlandi lurtaðu ungir seinni kendir tónleikarar við stórum áhuga eftir tónleiki sum hesum, tí hetta var fyrimynd, ið dugdi, og hesir stovnaðu fyrst í 1960’unum rockbólkar sum eitt nú Yardbirds og the Rolling Stones.
Og ólukkuligur kærleiki verður eisini umrøddur í sanginum It Hurts Me Too hjá einum øðrum kendum bluestónleikara Elmore James.

Elmore James – It Hurts Me Too

It Hurts Me Too er eitt gamalt kent blueslag, sum Elmore James innspældi m.a. her í 1957. Í sanginum harmast sangarin støðuna hjá eini kvinnu, sum ikki vil hava hann, men sum fellur fyri einum rekavætti. Sangarin sær standin og tekur synd í neyðars kvinnuni. Hesin kesluliga ríki sangurin er annars til í ótalligum innspælingum við eitt nú Freddie King, Eric Clapton og John Mayall o.ø.
Elmore James lærdi eisini blues í The Misisippi Delta, sum so nógvir aðrir árini undir krígnum. Hann byrjaði at spæla inn plátur hjá kenda plátufelagnum Trumpet Records í 1951. Hann er serliga kendur fyri sítt slideguitarspæl og hevur verið róptur King of Slide. Ein av stóru fyrimyndunum hjá Elmore James var navnframi bluestónleikarin Robert Johnson, kanska ein av fremstu tónleikarum í 20. øld.
Vit fáa høvi til at umrøða Robert Johnson í eini seinni sending, men fara her at hoyra eitt av hansara løgum, Love in Vain, frá 1937. Hetta er ein sangur um kenslur og skilnað, ljóðgóðskan er kanska ikki tann besta, men tað verður sangurin ikki verri av.

Robert Johnson – Love in Vain Blues

Robert Johnson var tiltikin tónleikari, men ikki øll vildu kennast við hann. Tað segðist at hann eins og Faust á sinni hevði selt sálina til hin versta fyri at gerast ein so framúr tónleikari og tónasmiður. Og blues var jú eisini verðsligur tónleikur, og onkuntíð eisini róptur The Devils Music av teimum, sum hildu seg til teir kristiligu spirituals.
Love in Vain er kortini ein væl dámdur blues. Robert Johnson lýsir á poetiskan hátt kensluligu tvístøðuna persónurin í sanginum er í við teimum  báðum littu ljósunum. Bláa ljósið er hansara blues, hansara  tunglyndi, og reyða ljósið boðar frá, at hann er uppøstur ella illur.
Fleiri yngri bluestónleikarar og rockbólkar hava innspælt hetta lagið, eitt nú henda kenda innspælingin hjá The Rolling Stones.

The Rolling Stones – Love In Vain

No comments yet

Svara

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Broyt )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Broyt )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Broyt )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Broyt )

Connecting to %s

%d bloggers like this: