Archive for februar, 2014|Monthly archive page

Steypini eru handað

malm1

Trýst á myndina at síggja hana størri

Nú var so aftur rok um stavraðið. Eg sigi tó fyri meg, at eg kann saktans taka undir við tí, sum minnilutin í Málráðnum leggur fram um stavraðið. Tey argumentera væl fyri sínum sjónarmiðjum, og ongin skal fáa meg at halda, at tey hava eina fjalda dagsskrá, sum miðjar eftir at jarðleggja føroyskt.

Fylgja vit við gongdini, so síggja og hoyra vit, at vit eru rakt av einum óhepnum málsligum inkonsekvensi, vit hoyra dag og dagliga, hvussu bendingarnar fara av lagi, hvussu málið bara verður meira og meira flatt, hvussu politiska skipanin nærum uttan mótmæli leggur ok fyri ikki at siga lok á allar okkara mentanarstovnar, og vit kjakast um c ella k.
Og álvaratos, er tað lívið um at gera, um vit nú skriva Kuba ella Cuba? Roynið t.d. at Googla hesi bæði! Og hví Kuba, tá ið vit gott kunnu skriva Columbia? Nei, eg spyrji bara. Men velja noyðast vit!

Eg haldi tað eisini vera rætt at spyrja, um hetta kjakið í grundini ikki bara er sekteriskt? Og eyðkent fyri sekteriskt kjak er júst, at tað eru míni stakáhugamál, sum telja, so sektin á hvar restin fer.
Men man talan ikki fyrst og fremst vera eitt stríð um knattstøður, um hvør er best við profetin, og so má stavraðið bara tola gangin. Ein roynd at halda lív í einum kjaki, sum var alneyðugt og hevði sínar hetjur tá, men sum nú hevur minni týdning.

Og løgið er tað, at lesur tú bæði álitini hjá Málráðnum, so siga tey í grundini tað sama. At vit viðhvørt brúka c, q, z, w og x í skrivaðum føroyskum tekstum, men at okkum mangla málreglur, rættstavingarorðabøkur o.tl., so at tað ikki skal vera hvør Hanus og Janus, sum skal taka støðu til, hvat nú man vera rætt at skriva og stava.
Eg hoyri enntá summi í fullum álvara siga, at tað er so gott, at vit ongar reglur hava, tí so kunnu vit gera júst sum tað passar okkum. Stuttligt er eisini at hoyra hesar nógvu røddirnar, sum siga, at føroyskt er eitt livandi mál, tvs. vit kunnu eksperimentera og lata standa opið og broyta eftir vild. Og tað hoyrir tú frá báðum pørtunum í stríðnum. Men neyvan er tað so einfalt.

Eitt stavrað mugu vit helst hava, men vælsignaði lat okkum nú royna at koma víðari. Jú, víst er tað gott, at vit geva okkum far um, hvat føroyskt er. Tað er jú bæði national klenodia, vitanargrunnur, samskiftisamboð, tað verður brúkt í frálæru, kunning og list, í leiki og spæli, ikki minst í valdsspæli. Og so er tað eitt mál eisini.

Eg veit, at hetta er eldfimt prát, tí hvar vóru vit, høvdu vit ikki Hammershaimb og hini mentafólkini? Neyvan har, vit eru í dag. Men nú hava vit ráð at slaka, vera pragmatisk, og fara undir at verja málið og menna tað, sum átti at verið okkara aktiv, um nakað er tað.
Steypini eru handað, og hjá okkum er bara eftir at fara aftur til arbeiðis.

malm2Bara fyri at eg ikki skal verða útihýstur frá øllum komandi resepsjónum, skal eg siga frá, at eg sigi telda heldur enn compjútari, men skrivi meg Jacobsen við c, tí eg havi ikki fingið upp í lag at broyta tað.
So eg eri vist við í báðum pørtunum, um tað nú er nakar fyrimunur.

Til fjals og í fjøru

dbarm6b_asÍ gjár lat upp nýggj framsýning við málningum og vatnlitamyndum eftir Bárð Jákupsson, eitt av okkara kendastu listafólkum.
Bárður er føddur í 1943 og fylti 70 á Tollaksmessu í fjør. Hann hevur verið virkin sum teknari og málari, tað vit minnast, stjóri í Listaskálanum eitt langt áramál, og hann hevur sum kunnugt seinnu árini funnið ein heilt sermerktan myndastíl.

dbarn_asFramsýningin Fjallasjónir, sum hongur í Listaskálanum til 30. mars, er sambært tíðindaskrivi “ein fanfara av málningum við teirra litum og ljósi, teirra kraft og poesi, abstraktión og náttúruíblástri.”
Og satt er tað. Her eru litir og skap fyri allar pengarnar.

Myndevni í málningunum hjá Bárði eru hamrar og líðir, tarin, sum fer við aldunum, og fuglur á flogi. Seinastu árini eru hesi myndevni lýst meira og meira abstrakt og stiliserað.

Eg veit ikki, hvørjar listarligu fyrimyndirnar hjá Bárði eru, men Nils Ohrt, stjóri á Listasavninum, nevndi í síni setanarrøðu í gjár fronsku málararnar Braque og Matisse, og helst er nakað um tað. Men eg haldi meg eisini kunna síggja eitt sindur av okkara Ingálvi í myndunum og kanska eisini Tummas Arge.

Sum tað stendur í tíðindaskrivinum, sum Listaskálin hevur kunngjørt, so hevur Bárður “longu í mong ár arbeitt við lodrætta landslagnum í berginum sum støði fyri abstraktum sjónum við dámi av lodrøttum rútmum, ógvisligum penslastrokum, rennandi máling við lýriskum ella dramatiskum litklangum.“
Ja, soleiðis kann tað eisini sigast.

dbarm7_asÁ framsýningini eru flest nýggjari myndir frá 2007 og til í dag, men eisini nakrar eldri. Talan er um søluframsýning.

Og rætt er. Tad er sonn fragd at ganga runt millum allar hesar upp ímóti 70 myndirnar. Tú fært her eina meira heildarkenda fatan av listini hjá Bárði. Myndirnar eru lættar og ljósar á liti, summar næstan áloypandi litfagrar og dekorativar. Ofta minnir strokið um kalligrafi. Tað djúpa mást tú sjálv leggja í tær.

dbarm3_asÍ sambandi við framsýningina er komin út bók, Bárður Jákupsson. Fjeldvisioner, sum listasøgufrøðingarnir Anne Lie Stokbro og Nils Ohrt hava skrivað. Mikudagarnar 26. februar og 26. mars kl. 19 fer Nils Ohrt at hava samrøðu við listamannin í Listaskálanum.

Tað eigur her at enda at nevnast, at á setanini í gjár spældu Kristian Blak (klaver) og sonurin Mikael (bass) tónaverkið Bárður. Eitt satt blakverk, og tónleikurin passaði fínt millum allar myndirnar.

Annars er nokk so stuttligt hjá mær at minnast aftur á, at tað fyrsta eg nakrantíð keypti av ordiligari list, vóru tvær klippmyndir, sum Bárður hevði gjørt. Hetta var í 1985. Onnur myndin er síðan burturblivin, men hina av nøkrum fuglum, sum dansa og flákra, eigi eg enn.

dbarn_ass